POWIATOWA STACJA
SANITARNO-EPIDEMIOLOGICZNA
W RZESZOWIE

GRYPA

Grypa – podstawowe fakty o chorobie

Grypa sezonowa to ostre zakażenie wirusowe układu oddechowego z typowym okresem wylęgania wynoszącym 1–2 dni.

Charakterystycznymi objawami zakażenia wirusami grypy są: gorączka, dreszcze, ból głowy, bóle mięśniowo-stawowe, zmęczenie i niekiedy suchy kaszel. Objawy chorobowe mogą się utrzymywać do 2 tygodni. Chociaż u osób ogólnie zdrowych (bez chorób i stanów stanowiących czynniki ryzyka ciężkiego i powikłanego przebiegu grypy) zakażenia wywołane wirusami grypy mają na ogół charakter samoograniczający się, możliwe jest jednak pogorszenie funkcjonowania w środowisku domowym i zawodowym trwające przez 7–10 dni, a zachorowania są związane z absencją w pracy.

Dodatkowo, zakażenia wywołane wirusami grypy łatwo przenoszą się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową lub kontaktową; zakażają pacjenci w okresie inkubacji oraz z aktualnie występującymi objawami chorobowymi, a także osoby z jedynie minimalnie nasilonymi objawami lub takie, u których zakażenie ma przebieg bezobjawowy.

Istnieje powszechne i błędne przekonanie, że grypa nie jest chorobą poważną i zagrażającą zdrowiu czy życiu, tymczasem możliwe jest wystąpienie wielu powikłań pogrypowych, zarówno u ludzi zdrowych, jak i tych z chorobami przewlekłymi (z grup ryzyka).


Grupy ryzyka ciężkiego i powikłanego przebiegu grypy obejmują:

  • kobiety w ciąży,
  • dzieci w wieku poniżej 5 lat, a szczególnie w 2 pierwszych latach życia,
  • osoby w podeszłym wieku (≥65 lat),
  • osoby z otyłością znacznego stopnia (BMI ≥40),
  • pacjentów z chorobami przewlekłymi (bez względu na wiek): płuc (np. przewlekła obturacyjna choroba płuc – POChP, astma oskrzelowa), serca (np. choroba wieńcowa, zastoinowa niewydolność serca z wyjątkiem nadciśnienia tętniczego), nerek, wątroby, metaboliczne (w tym cukrzyca), układu krwiotwórczego (w tym hemoglobinopatie), niedobory odporności (pierwotne, zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne), upośledzające czynność układu oddechowego lub usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych (np. zaburzenia czynności poznawczych, pourazowe uszkodzenia rdzenia kręgowego, choroby przebiegające z drgawkami, choroby nerwowo-mięśniowe), nieswoiste zapalenie jelit, choroby reumatyczne lub problemy reumatologiczne.
  • W tych grupach ryzyka zakażenie wirusem grypy może prowadzić do wtórnych powikłań, najczęściej o etiologii bakteryjnej (w tym do zapalenia płuc, zapalenia zatok przynosowych, zapalenia ucha środkowego), wymagających hospitalizacji, a nawet kończących się zgonem.


    Szczepienia przeciw grypie

    Zalecenia (WHO, KE)

    Komisja Europejska (KE) (na podstawie danych naukowych dostarczonych przez Europejskie Centrumds. Zapobiegania i Kontroli Chorób European Center for Disease Control and Prevention, ECDC) (3) i Światowa Organizacja Zdrowia (Word Heath Organization, WHO) zalecają szczepienie jako najskuteczniejszy środek zapobiegający zachorowaniom na grypę sezonową i jako kluczową interwencję pozwalającą na ograniczenie wpływu tej choroby na zdrowie publiczne.

    W populacji osób z grup ryzyka ciężkiego i powikłanego przebiegu grypy zaleca się osiągnięcie wskaźnika zaszczepienia przeciw grypie na poziomie 75%.

    Zaleca się również wykonywanie szczepień przeciw grypie u pracowników ochrony zdrowia. Sugeruje się, że osiągnięcie 75% stanu zaszczepienia populacji pracowników ochrony zdrowia mogłoby stanowić pierwszy etap do realizacji planu zaszczepienia wszystkich pracowników ochrony zdrowia bez przeciwwskazań medycznych do szczepienia.

    Poza populacjami wysokiego ryzyka i pracownikami ochrony zdrowia szczepienie przeciw grypie może przynieść korzyści każdej osobie w wieku powyżej ukończonych 6 miesięcy życia (jest to bowiem najniższy wiek, od którego inaktywowane szczepionki przeciw grypie dostępne m.in. w Polsce są dopuszczone do stosowania).

    Co roku WHO, na podstawie danych z Globalnego Systemu Nadzoru nad Grypą (Global Influenza Surveillance and Response System, GIRS) ogłasza skład antygenowy trójwaletnych i czterowalentnych szczepionek przeciwko grypie sezonowej na półkuli północnej i południowej. Dzięki wykorzystywaniu metod ciągłego monitorowania i nadzoru epidemiologiczno-wirusologicznego nad grypą, charakteryzowania wirusa i kartografii antygenowej, zalecenia WHO ukazują się dwa razy w roku (odrębnie dla półkuli północnej i dla półkuli południowej), kilka miesięcy przed rozpoczęciem sezonu grypowego, co zapewnia odpowiednią ilość czasu na opracowanie ostatecznego składu, produkcję i dystrybucję szczepionek przeciw grypie sezonowej.

    Skuteczność szczepień przeciw grypie

    Po szczepieniu przeciw grypie przeciwciała odpornościowe wytwarzane są po tygodniu, osiągając maksymalne stężenie po 2 tygodniach i utrzymują się w stałym stężeniu przez około 24 tygodnie (37). Szczepienie na ogół zmniejsza ryzyko zakażenia wirusami grypy o 70–80% u zdrowych dorosłych (30–70% u osób w podeszłym wieku).

    Realizacja programu szczepień przeciwko grypie jest efektywna kosztowo, biorąc pod uwagę zmniejszenie wskaźników zachorowalności i śmiertelności z powodu grypy i jej powikłań. Należy zauważyć, że skuteczność szczepionki przeciwko grypie może się zmieniać w zależności od sezonu i stopnia dopasowania szczepów szczepionkowych do tych krążących w populacji, wykonywanie szczepień w przeszłości może jednak zapewnić potencjalną ochronę krzyżową. Szczepionki przeciw grypie sezonowej charakteryzują się dobrze udokumentowanym bezpieczeństwem, co opisywane jest w licznych publikacjach już od ponad 50 lat. Szczepienia przeciw grypie (szczepionką inaktywowaną) należą do najbezpieczniejszych i z ich wykonaniem nie wiążą się żadne istotne zagrożenia zdrowotne.

    Szczepienie przeciw grypie zalecane jest:

    I. Ze wskazań klinicznych i indywidualnych:

  • osobom po transplantacji narządów;
  • przewlekle chorym dzieciom (od ukończenia 6 miesiąca życia)
  • dorosłym, szczególnie chorującym na niewydolność układu oddechowego, astmę oskrzelową, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, niewydolność układu krążenia, chorobę wieńcową (zwłaszcza po przebytym zawale serca), niewydolność nerek, nawracający zespół nerczycowy, choroby wątroby, choroby metaboliczne, w tym cukrzycę, choroby neurologiczne i neurorozwojowe;
  • osobom w stanach obniżonej odporności (w tym pacjentom po przeszczepie tkanek) i chorym na nowotwory układu krwiotwórczego;
  • dzieciom z grup ryzyka od ukończenia 6 miesiąca życia do 18 roku życia, szczególnie zakażonym wirusem HIV, ze schorzeniami immunologiczno-hematologicznymi, w tym małopłytkowością idiopatyczną, ostrą białaczką, chłoniakiem, sferocytozą wrodzoną, asplenią wrodzoną, dysfunkcją śledziony, po splenektomii, z pierwotnymi niedoborami odporności, po leczeniu immunosupresyjnym, po przeszczepieniu szpiku, przed przeszczepieniem lub po przeszczepieniu narządów wewnętrznych, leczonych przewlekle salicylanami; dzieciom z wadami wrodzonymi serca zwłaszcza sinicznymi, z niewydolnością serca, z nadciśnieniem płucnym;
  • kobietom w ciąży lub planującym ciążę.

    II. Ze wskazań epidemiologicznych:

    wszystkim osobom od ukończenia 6 miesiąca życia do stosowania zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, w szczególności:

  • zdrowym dzieciom w wieku od ukończenia 6 miesiąca życia do 18 roku życia (ze szczególnym uwzględnieniem dzieci w wieku od ukończenia 6 do 60 miesiąca życia);
  • osobom w wieku powyżej 55 lat;
  • osobom mającym bliski kontakt zawodowy lub rodzinny z dziećmi w wieku poniżej 6 miesiąca życia oraz z osobami w wieku podeszłym lub przewlekle chorymi (w ramach realizacji strategii kokonowej szczepień);
  • pracownikom ochrony zdrowia (personel medyczny, niezależnie od posiadanej specjalizacji oraz personel administracyjny),
  • pracownikom szkół, handlu, transportu, funkcjonariuszom publicznym - w szczególności: policja, wojsko, straż graniczna, straż pożarna;
  • pensjonariuszom domów spokojnej starości, domów pomocy społecznej oraz innych placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom
  • w podeszłym wieku, w szczególności przebywającym w zakładach opiekuńczo-leczniczych, placówkach pielęgnacyjno-opiekuńczych, podmiotach świadczących usługi z zakresu opieki paliatywnej, hospicyjnej, długoterminowej, rehabilitacji leczniczej, leczenia uzależnień, psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz lecznictwa uzdrowiskowego.





  • Liczba odwiedzających: 18495